Het was natuurlijk in 1982 totaal anders dan anno 2026. Zo werd er in januari aangekondigd dat later dat jaar er een experimenteel programma zou worden verzorgd dat tegelijk op de Amsterdamse kabel (KTA) en het New Yorkse kabelnet in Manhattan zou worden uitgezonden. Het betrof een éénmalige uitvoering van ‘The link’ van de in Amsterdam wonende Amerikaanse kunstenaar Raoul Moroquin. Het programma werd uitgestraald via de communicatiesatelliet Intelsat V. Het Ministerie van CRM, dat het programma mede financierde, had toestemming gegeven voor het uitzenden via het Amsterdamse kabelnet. Aanvankelijk werd de toestemming geweigerd maar veranderde men van mening toen Stad Radio Amsterdam zich achter het experiment schaarde.
Op 22 januari 1982 was er een kort geding aangespannen door de NOS en de omroeporganisaties tegen het Nieuwsblad van het Noorden om te voorkomen dat de redactie van deze krant zou doorgaan met het publiceren van uitvoerige gegevens van de televisieprogramma’s. Volgens de dagers maakte de redactie van de krant inbreuk op het bestaande contract tussen NOS en de Nederlandse Dagblad Pers, waarin het publiceren van gegevens was vastgelegd.
Ook werd het Nieuwsblad van het Noorden verweten de auteursrechten van de zendgemachtigden te schenden. Volgens een woordvoerder van de NOS tijdens de zitting was het duidelijk dat de gegevens werden overgenomen uit de omroepbladen. Men eiste bij de rechtbankpresident van Groningen een dwangsom van 100.000 gulden per overtreding vast te leggen.
Volgens de hoofdredacteur van het Nieuwsblad van het Noorden, Eef Brouwers, bracht de krant de gegevens zo uitgebreid omdat dit de wens was van de gemiddelde lezer. Ook meldde hij, aldus zijn eigen krant, dat deze gegevens waren verkregen via vrije nieuwsgaring. In de rechtszaal in Groningen was het topje van de Nederlandse Omroepen aanwezig om de uitspraak in het kort geding te volgen.
Men ging beteuterd terug naar Hilversum daar de toenmalige vice president van de rechtbank, mr. J.A. van Riessen, de eisen van de NOS en de omroepen geheel verwierp. Hij vond namelijk dat er geen sprake kon zijn van contractbeuk door de redactie daar de door het Nieuwsblad van het Noorden gepubliceerde gegevens afkomstig waren van een leverancier uit Vlaanderen. Op gronden van een EEG akkoord waren gegevens afkomstig uit België niet strafbaar vanwege de auteurswet.
De Nieuwsblad hoofdredacteurs Eef Brouwers zijn eerste reactie aan een journalist van zijn krant was dat het een zogenaamde knock out zege betekende voor de kranten. Hij voegde eraan toe dat het niet de bedoeling was van de redactie het bestaande omroepsysteem op te blazen in Nederland.
Het ging volgens Brouwers, ooit nieuwslezer bij het Journaal, alleen om een uitspraak inzake het recht van vrije nieuwsgaring voor het mogen publiceren van omroepgegevens door de diverse kranten in ons land. Brouwers: “De rechter heeft ons gelijk gegeven tegen het knevelend contract dat in 1974 is gesloten en niet meer in overeenstemming is met de ruimte die de kranten moeten hebben.”
Media deskundige Aad Kosto van de PvdA noemde de uitspraak ‘catastrofaal’ voor de positie van de omroeporganisaties. Hij wees erop dat het effect ervan kon zijn dat de inkomsten van de omroepen sterk konden afnemen wat tot grote verschraling van het programma-aanbod kon gaan leiden. Kosto was niet bevreesd dat alle dagbladen zouden overgaan tot het publiceren van de gegevens.
Maar er werd in die tijd ook vanuit verschillende hoeken geklaagd over de inhoud van de diverse omroepbladen, waarbij er werd gesteld dat er te veel niet omroep gebonden informatie werd gepubliceerd, hetgeen destijds wettelijk officieel niet mogelijk was. Uit een onderzoek gedaan in opdracht van het reclamevakblad Adformatie bleek eind 1980 bijvoorbeeld dat de omroepbladen van de AVRO, de KRO en de VOO (Veronica) regelmatig in de fout gingen. Er werd gevreesd dat de omroepgidsen zich min of meer gingen ontwikkelen als familiebladen. De toenmalige minister van CRM, André van der Louw, kreeg dan ook het verzoek onderzoek naar deze overtredingen in te stellen. En kijk eens naar de omroepbladen anno 2026 die inhoudelijk veel breder georiënteerd zijn dan in 1982.
Tenslotte in deze nostalgische terugblik naar januari 1981 de mededeling dat er voor de eerste keer in ons land een persoon in een rechtbank verscheen wegens het illegaal uitzenden van televisiesignalen. De 31-jarige TV-piraat L.A. van K uit Zoetermeer zou verantwoordelijk zijn voor de uitzendingen van Piraten Televisie Leiden. Tijdens de zitting van de Haagsche Rechtbank bleek er echter geen volledig technisch bewijs te zijn. Het bleek dat K in mei 1981 door de PTT en RCD in een weiland betrapt te zijn bij het uitzenden van pornofilms.
Hans Knot 17 oktober 2026